Odszkodowanie za brak umowy o pracę - jak dochodzić praw?

Praca "na czarno" to w polskim systemie prawnym sytuacja niedopuszczalna, która niesie za sobą poważne konsekwencje nie tylko dla pracodawcy, ale przede wszystkim pozbawia pracownika ochrony socjalnej, ubezpieczenia zdrowotnego i stażu emerytalnego. Co jednak zrobić, gdy pracodawca odmawia podpisania umowy? Jakie masz prawa?

Ustalenie istnienia stosunku pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy, jeśli wykonujesz pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a za tę pracę otrzymujesz wynagrodzenie – to niezależnie od nazwy podpisanej umowy (lub jej braku), mamy do czynienia ze stosunkiem pracy.

Pierwszym krokiem do dochodzenia swoich praw jest wystąpienie do sądu pracy z pozwem o **ustalenie istnienia stosunku pracy**. Wygranie takiej sprawy otwiera drogę do wszystkich świadczeń, których pracodawca nie wypłacał.

Czego możesz żądać?

W przypadku potwierdzenia, że pracowałeś bez umowy, możesz ubiegać się o:

• Zapłatę zaległego wynagrodzenia: W tym za godziny nadliczbowe, pracę w nocy czy w święta.
• Ekwiwalent za niewykorzystany urlop: Za każdy rok pracy bez umowy.
• Odszkodowanie za naruszenie zasad równego traktowania: Jeśli brak umowy wiązał się z gorszymi warunkami niż u innych pracowników.
• Opłacenie składek ZUS: Pracodawca będzie musiał uregulować wszystkie zaległe składki emerytalne, rentowe i zdrowotne.

Jak udowodnić pracę bez umowy?

W sądzie pracy dowodem może być wszystko, co potwierdza Twoją aktywność zawodową w danej firmie. Bardzo przydatne są:

• Zeznania świadków (innych pracowników, klientów).
• Wydruki wiadomości e-mail, SMS, logowania do systemów firmowych.
• Potwierdzenia przelewów wynagrodzenia (jeśli nie było wypłacane do ręki).
• Zdjęcia z miejsca pracy lub identyfikatory.

Rola Państwowej Inspekcji Pracy

Przed skierowaniem sprawy do sądu, warto złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Inspektor może przeprowadzić kontrolę i nakazać pracodawcy potwierdzenie na piśmie rodzaju zawartej umowy oraz jej warunków. Mandat od PIP jest często silnym argumentem w negocjacjach z nieuczciwym szefem.

Pomoc radcy prawnego

Sprawy o ustalenie stosunku pracy bywają skomplikowane dowodowo. Kancelaria Radcy Prawnego Przemysław Gierat w Toruniu posiada doświadczenie w reprezentowaniu pracowników w sporach z nieuczciwymi pracodawcami. Pomożemy Ci przygotować pozew i zgromadzić niezbędne dowody.